شرایط انجام آزمایش اسپرموگرام و تفسیر آن

شرایط انجام آزمایش اسپرموگرام و تفسیر آن

9 فروردين, 1398

شرایط انجام آزمایش اسپرموگرام وتفسیر آن

Semenanalysis

 

مایع منی حاوی مقادیر زیادی اسپرم جهت باروری میباشد . بررسی اسپرم های تولید شده توسط آزمایش اسپرم یااسپرموگرام جز قدم های اول در بررسی زوجهای نابارور است .ممکن است آزمایش اسپرم چند بار انجام شود تا نتیجه کافی حاصل شود .

 

بهترین زمان آزمایش اسپرم ؟

برای انجام آزمایش اسپرم بهتر است بین دو تا هفت روز قبل از انجام آزمایش انزال یا نزدیکی رخ نداده باشد (زمان ایده آل ۲۴ تا ۴۸ ساعت می باشد).چنانچه هر یک از شرایط زیر باشد بهتر است آزمایش اسپرم انجام نشود :

مصرف کافئین، الکل، کوکائین، ماریجوآنا یا تنباکوسرد شدن نمونه منی. سرد شدن باعث کاهش حرکت اسپرمها میشود و میتواند دقت آزمایش را کاهش دهد.مصرف داروهایی نظیر سایمتیدین، هورمونهای مردانه و زنانه (تستوسترون و استروژن)، سولفاسالازین، نیتروفورانتوئین و برخی دیگر از داروهای شیمیاییقرار گرفتن در معرض اشعه اکس، رادیوتراپی و مواد شیمیایی نظیر حشره کش ها و یا استفاده از کاندوم های محتوی مواد تاخیری و کشنده ی اسپرم و یا گرمای زیاد.آزمایش اسپرم چگونه انجام میشود ؟

بهتر است نمونه با دست و با روش تحریک مصنوعی(masturbation) و بدون بکار بردن صابون یا مواد لغزنده کننده که می توانند اسپرم کش باشند تهیه شود. به هیچ عنوان از کاندوم برای جمع آوری نمونه نباید استفاده نمود. البته در برخی مراکز کاندوم های مخصوص بدون مواد آسیب رسان به اسپرم ها وجود دارد، که می توان با سهولت بیشتری نمونه داد. اگر نمونه با روش نزدیکی تهیه شود، احتمال آلودگی نمونه با ترشحات واژن و نتایج کاذب وجود دارد. دقت شود که تمام نمونه در ظرف ریخته شود و بهتر است با در دست گرفتن ظرف نمونه گیری دمای آن را به دمای بدن نزدیک نمود.

 

آزمایش اسپرم (اسپرموگرام ) در خانه چگونه انجام میشود؟

در آزمایشگاه های مراکز ناباروری معمولا اتاق ویژه نمونه گیری در اختیار زوجین قرار می گیرد، اما اگر نمونه دادن در این مکان ها دشوار باشد، میتوان نمونه را در منزل تهیه نمود و کمتر از نیم ساعت در دمای بدن (ظرف نمونه چسبیده به بدن)، آن را به آزمایشگاه رساند.ظرف نمونه گیری باید از آزمایشگاه گرفته شود و کاملا تمیز باشد. دهانه ظرف نیز باید به اندازه کافی گشاد باشد. نمونه باید حداکثر طی یک ساعت پس از انزال مورد بررسی قرار گیرد.

 

 

آزمایشات میکروسکوپی اسپرم Agglutination چسبندگی اسپرم ها به هم:

چسبیدن اسپرم ها به همدیگر که ممکن است بصورت سر به سر ، سر به دم ، دم به دم باشد . علت آن ترشح آنتی بادی ضد اسپرم می باشد ، آگلوتیناسیون بصورت few ، some ، most و all گزارش می دهد که حاکی از میزان تجمع اسپرم می باشد.

 

 تعداد اسپرم در هر میلی متر مایع منی ml / countsperm

تعداد اسپرم در هر میلی لیتر را گزارش می کند که بوسیله هموسیتومتر نئوبار انجام می شود . در سال 1980 میلادی سازمان بهداشت جهانی ( who ) با بررسی مطالعات محققین مختلف اعلام نمود که حد نرمال برای تعداد اسپرمها حداقل 20 میلیون اسپرم در هر میلی لیتر مایع منی است و این میزان برای باروری کافی است به شرط آنکه عکس العمل اکروزومی ، مرفولوژی و حرکت اسپرمها در حد طبیعی باشد و اگر در هر میلی لیتر از نمونه بیش از 250 میلیون اسپرم و جود داشته باشد ، نمونه را پلی اسپرمی می نامند .یعنی تعداد اسپرم بیش از حد معمول .

 

Total / countsperm  تعداد کل اسپرم در نمونه

از حاصل ضرب ml / countsperm در حجم مایع منی بدست می آید که حد طبیعی آن 40 میلیون به بالا می باشد.

 

تست قابلیت زنده ماندن ( viability )

برای شناسایی اسپرمهای زنده متحرک و غیر متحرک از اسپرمهای مرده ، می توان از رنگ آمیزی فوق حیاتی استفاده نمود که در نمونه طبیعی 75% یا بیشتر اسپرمها زنده می باشد .

میکنید اما حرکت اسپرمها تنها یکی از آیتم ها در اسپرمو گرام می باشد در روزهای آینده بخش های دیگر اسپرموگرام را نیز مرور میکنیم.

حرکت اسپرم ها

کلاس A:

اسپرمهایی که با سرعت یک میدان میکروسکوپی را بطور مستقیم طی می کنند .(خوب)

کلاس B:

اسپرمهایی که در میدان میکروسکوپی حرکت رو به جلو دارند ولی یک میدان را به طور مستقیم طی نمی کنند(معمولی)

کلاس C:

اسپرمهایی که حرکت رو به جلو ندارند یا بصورت لرزشی حرکت داشته و یا بصورت حرکت دورانی یا رفت و برگشتی دارند .(ضعیف)

کلاس D:

اسپرمهایی که هیچ گونه حرکتی ندارند .(بد)

 

نمونه اسپرموگرام  نرمال  باید دارای حداقل 60-50 درصد اسپرمهای متحرک و با حداقل سرعتی برابر با کلاس B می باشد .

علت حرکت غیر طبیعی و ضعیف اسپرم  میتواند عفونت ، آنتی بادی ضد اسپرم ، انسداد ناقص مجرای انزال ، نقصان هورمون FSH ، LH و واریکوسل باشد

 

ارزیابی تحرک اسپرم ( motility )

پارامتر اصلی در تعیین کیفیت مایع منی ، تحرک اسپرمها است . چون  اسپرمهای غیر متحرک قادر به عبور  از مجاری تناسلی زن نبوده و نمی تواند  تخمک را بارور سازد .

 

 

مورفولوژی اسپرم ها

بعد از ارزیابی تحرک و تعداد اسپرمها ، مورفولوژی اسپرم را می توان عامل مهمی در  باروری مردان است .

ارزیابی مورفولوژی بصورت کمی و کیفی بوده و شامل تشخیص اسپرمهای نرمال از اسپرمهای غیر نرمال و... است .

مورفولوژی غیر طبیعی اغلب با کمبود تحرک و تعداد اسپرمها همراه است .

 

شکلهای مختلف اسپرم:

اسپرم طبیعی یک سر بیضی شکل با محیط منظم دارد .

 کلاهک آکروزوم حدود دو سوم سر را پوشانده ، قطعه میانی با محور طولی سر در یک راستا است و 8-7 میکرومتر طول دارد ، قسمت اصلی نیز دارای پیرامونی منظم بوده و حدود 45 میکرومتر طول دارد .

اسپرم غیر طبیعی ممکن است دو سر و یا یک سر ماکروسفال (خیلی بزرگ) ، میکروسفال (خیلی کوچک) ، گرد ، نامنظم ، باریک ، گلابی شکل و یا سنجاقی داشته باشد .

اشکال غیر طبیعی دم ممکن است بصورت کج ، پیچ خورده دو دم ، کوتاه ، گره خورده و یا همراه با زواید سیتوپلاسمی مشاهده شود

 

آزمایشات ماکروسکوپی اسپرم

مایع شدن سیمن ( Liquefacation time )

مایع منی ، مایعی ویسکوز(کشدار)  ، کدر ، سفید یا خاکستری و دارای بوی تند و زننده است و بلافاصله بعد از انزال منعقد (لخته) می شود . در دمای 37 درجه سانتی گراد در عرض  45-5 دقیقه به حالت شفاف و مایع در خواهد آمد . در یک نمونه طبیعی ، مایع شدن ( لیکوفیکیشن ) ، ظرف 30 دقیقه کامل می شود .

 

حجم مایع منی ( Volume )

بعد از مایع شدن کامل ، تمام نمونه بوسیله پی پت و یا سرنگ به لوله آزمایش منتقل می شود و در این زمان حجم مایع منی اندازه گیری می شود . حجم نرمال مایع منی بین 1.5 تا 5 میلی لیتر است که حتماً باید در هر اسپرموگرام قید شود .

 

ویسکوزیته ( Viscosity )

ویسکوزیته منی نیز مانند سایر مایعات با درجه حرارت تغییر کرده و گذشت زمان نیز آن را کاهش می دهد . بعد از مایع شدن کامل می توان به راحتی با مکش سرنگ میزان ویسکوزیته را مشخص نمود که به یکی از صورتهای زیر قابل مشاهده است :

 

Thin : آبکی بوده و به راحتی از پی پت خارج می شود .Normal : حالت ژله ای یا آبکی نداشته و بصورت قطره قطره از پی پت ( سرنگ ) خارج می شود .Some what thick : قدری حالت ژله ای دارد و به راحتی از پی پت ( سرنگ ) خارج می شود .Thick : حالت ژله مانند شدیدی داشته و به راحتی نمی توان آن را به داخل سرنگ کشیده و یا از آن خارج نمود .

 

تعیین PH اسپرم:

بعد از مایع شدن کامل ، PH را می توان با استفاده از نوار کاغذی مخصوص مشخص نمود . این کاغذ با تغییر رنگی که می دهد می تواند PH  را به راحتی مشخص نماید .

PH طبیعی بعد از مایع شدن کامل بین  7.2 تا 7.8 است . با گذشت زمان یا وجود التهاب در اندامهای  تولید مثل آقا،  پ هاش مایع منی افزایش یافته و قلیایی می شود . بر عکس در مواردی که بیماریهای مزمن غده پروستات ، کیسه منی و اپی دیدیم وجود داشته باشد ، نمونه به طرف اسیدی شدن تغییر می کند.

 

رنگ مایع منی (APPEARANCE) در آزمایش اسپرم ؟

مایع منی از نظر رنگ باید نمای شیری رنگ باشد. زرد بودن یا نمای قهوه ای یا خونی غیرطبیعی محسوب می گردند

 

 وب نوشت: راضیه فرقانی

ارسال نظر شما

نظر خود را راجع به این مطلب بنویسید و مشارکت کنید

نظرات شما